เคยไหม? ลดความอ้วนกี่ครั้งแต่ไม่เคยสำเร็จ น้ำหนักไม่เคยลดลงได้เท่าที่ต้องการ จนได้รู้จักกับการตัดกระเพาะลดน้ำหนัก หรือนี่จะเป็นทางออกที่ดี? แต่อีกใจหนึ่งก็ลังเลไม่รู้ว่าเสี่ยงแค่ไหน และผ่าตัดกระเพาะลดน้ำหนักมีผลข้างเคียงอะไรบ้าง? บทความนี้รวบรวมไว้ครบทุกประเด็นที่น่าสนใจพร้อมตอบเคลียร์ทุกคำถาม 

การผ่าตัดกระเพาะลดน้ำหนัก (Bariatric Surgery) หนึ่งในทางเลือกทางการแพทย์สำหรับผู้ที่มีปัญหาโรคอ้วนระดับรุนแรง เพราะเป็นการผ่าตัดเพื่อลดขนาดของกระเพาะให้เล็กลง ทั้งนี้ก็เพื่อลดการดูดซึมของกระเพาะอาหาร 

คิดตามง่าย ๆ คือ “เมื่อกระเพาะอาหารเล็กลง ฮอร์โมนความอยากอาหารที่มีก็จะลดลงไปด้วย พอกินได้น้อยลง น้ำหนักเกินที่มีก็ลดลงตามลำดับ”

ตัดกระเพาะลดความอ้วนเหมาะกับใคร

• ผู้ป่วยที่มีภาวะอ้วน มีค่า BMI มากกว่า 32.5 และมีโรคร่วมอย่างเบาหวาน ความดัน
• ผู้ป่วยที่มีค่า BMI มากกว่า 40 (ไม่มีโรคร่วม)
• ผู้ที่ลดความอ้วนไม่สำเร็จ
• มีอายุ 18 ปีขึ้นไป
• ผู้ที่ไม่ได้ป่วยเป็นโรคทางจิตเวช และไม่มีข้อห้ามในการผ่าตัด 

เกณฑ์ค่าดัชนีมวลกาย (BMI)

ผ่าตัดกระเพาะต้องน้ำหนักเท่าไร

ตัวอย่างการคำนวณ BMI 

นายวีระ อายุ 37 ปี ส่วนสูง 172 cm. น้ำหนัก 65 kg.  และนางสาววิริยาดี อายุ 29 ปี ส่วนสูง 158 cm. น้ำหนัก 85 kg.

• นายวีระ มีค่า BMI เท่ากับ 21.97 อยู่ในเกณฑ์สมส่วน
• นายสาววิริยาดี มีค่า BMI เท่ากับ 34.04 อยู่ในเกณฑ์โรคอ้วนอันตรายมาก 

ดังนั้นผู้ที่จะสามารถผ่าตัดกระเพาะได้ในกรณีนี้คือ นางสาววิริยาดี 

เช็กผลข้างเคียงหลังผ่าตัดกระเพาะ 

หลังจากผ่าตัดกระเพาะ 1-3 เดือน อาจจะมีผลข้างเคียงในระยะสั้น โดยมีอาการดังนี้

• มีอาการปวดบริเวณแผล 
• คลื่นไส้ อาเจียน
• รู้สึกอ่อนเพลีย ไม่มีแรง
• ท้องเสีย หรือท้องผูก
• กรดไหลย้อน
• นิ่วในถุงน้ำดี

และผลข้างเคียงในระยะยาว หากเลือกวิธีผ่าตัดกระเพาะเอาบางส่วนออก มักจะมีอาการกรดไหลย้อน ซึ่งอาการนี้สามารถหายได้ด้วยทานยาลดกรด ส่วนผลข้างเคียงในระยะยาวจากการผ่าตัดกระเพาะร่วมกับการเปลี่ยนแปลงระบบทางเดินอาหารใหม่ มักเกี่ยวข้องกับการขาดวิตามินและสารอาหาร 

โดยแบ่งออกเป็น 2 ระยะ

1. Early dumping หลังทานอาหารประมาณ 15-30 นาที ผู้ป่วยมักจะมีอาการ ใจสั่น ปวดท้อง เหงื่อออกจำนวนมาก 
2. Late dumping หลังทานอาหารประเภทคาร์บสูง มักจะมีอาการหน้ามืด มึนหัว รู้สึกจะเป็นลม 

คำถามที่พบบ่อย: ผ่าตัดกระเพาะลดน้ำหนัก 

• โรคอะไรห้ามผ่าตัดกระเพาะ 

โรคหัวใจขั้นรุนแรง, ผู้ป่วยโรคมะเร็งที่กำลังรักษา, โรคโครห์น, โรคซึมเศร้า, โรคไบโพลาร์, การติดสุราและสารเสพติด, ผู้ป่วยภาวะลิ่มเลือดอุดตัน, ผู้ที่กำลังตั้งครรภ์และวางแผนจะตั้งครรภ์

• หลังผ่าตัดกระเพาะกินอะไรฟื้นตัวเร็ว 

1. เลือกรับประทานอาหารให้ครบทั้ง 3 มื้อ เน้นโปรตีน เคี้ยวให้ละเอียด เลี่ยงอาหารไม่จำเป็น
2. แนะนำปรุงอาหารด้วยการ อบ ย่าง ต้ม ตุ๋น 
3. ดื่มน้ำเปล่าหลังทานอาหารประมาณ 30 นาที เลี่ยงการดื่มระหว่างทานอาหาร
4. ดื่มนมจืด หรือพร่องมันเนยระหว่างมื้ออาหารได้
5. เติมวิตามินอาหารเสริม แร่ธาตุตามคำแนะนำแพทย์
6. เลี่ยงน้ำหวาน แอลกอฮอล์ คาเฟอีน  

• ผ่าตัดกระเพาะจะกลับมาอ้วนอีกไหม 

เป็นไปได้ หากผู้ป่วยขาดออกกำลังกายและไม่ดูแลตนเอง รวมไปถึงละเลยการเลือกรับประทานอาหาร และไม่ปฏิบัติตามคำแนะนำจากแพทย์ 

• ผ่าตัดกระเพาะทำให้ผอมจริงไหม 

จริง สามารถผอมลงได้ เพราะผู้ป่วยโรคอ้วนเมื่อเข้ารับการรักษา จากที่เคยใช้ชีวิตประจำวันได้ยากลำบาก จากภาวะแทรกซ้อนหลาย ๆ โรค ทั้งเบาหวาน หัวใจ ความดันโลหิตสูง ก็สามารถควบคุมและยังช่วยลดน้ำหนักในระยะยาวได้

เริ่มต้นดูแลตนเองตั้งแต่วันนี้เพื่อป้องกันโรคร้าย เพราะการผ่าตัดกระเพาะมีความเสี่ยงหลังการรักษา ดังนั้นหากมีความจำเป็นต้องเข้ารับการผ่าตัดกระเพาะ ควรปฏิบัติตามคำแนะนำจากแพทย์อย่างเคร่งครัด

บทความที่เกี่ยวข้อง:

ปากกาลดน้ำหนักผอมไว อันตรายไหม? เช็กผลข้างเคียงและข้อควรรู้ก่อนปัก

“ลิ่มเลือดอุดตันในปอด” รู้ก่อนหลีกหนีทัน ภาวะเสี่ยงที่อาจเป็นอันตรายต่อชีวิต

เช็กก่อนเสี่ยง! เป็นเบาหวานกินอะไรได้บ้าง?

ที่มา: โรงพยาบาลพญาไท, โรงพยาบาลวิมุต-เทพธารินทร์, โรงพยาบาลนครธน